Anna Sucharska
„Byłam w Wierzenicy. W ” otulinie” Puszczy Zielonka, zaledwie kilka kilometrów od Poznania…Byłam tu już raz, ale wróciłam, chociaż miejsce, takim jakim jest teraz, powinno odstraszyć od pierwszego wejrzenia; wejrzenia na budynki i ludzi, niestety. Zwierzenica, myślę rozglądając się wokół, czy bardziej Wierzenica, kiedy widzę szyldy własnościowe Archidiecezji Poznańskiej i na rozleglej Stacji Hodowli Roślin, i Kółek Rolniczych oraz szkoły; wszystko nabyte i założone staraniem Cieszkowskiego – to, czego nie zniszczył zaborca pruski i niemiecki okupant… Czego nie zniszczył zaborca, to…
Za pierwszej mojej bytności wzięłam kamyk na pamiątkę, bo miejsce mogło zauroczyć. Dawno, dawno temu…
Dopiero później znalazłam w listach Zygmunta Krasińskiego wzmianki o wsi pod Poznaniem .To nie jest bardzo długie:
„Śni mi się Wierzenica teraz, jak Nicea dawniej – wyrywam się ku niej- wyciągam ramiona – gdy odjeżdżać będę, wezmę choć trochę piasku na pamiątkę” (25 sierpnia 1843 r.)!
A przecież ów wybitny gość , ostatni z trzech wieszczów epoki Romantyzmu, przyjechał tu z Paryża. Autor „Nie-boskiej komedii”, ale też zamożny hrabia, pan na Opinogórze, wożony po Europie czarnym powozem o nazwie „Nieśmiertelny”. Wierzenicki dwór był bardzo skromny , jak na tak zamożnego właściciela, którym był August Cieszkowski herbu Dołęga. Mieścił natomiast księgozbiór , liczący 40 tys. tomów, obrazy mistrzów włoskich i francuskich , umeblowanie mahoniowe, lecz proste i po wielkopolsku wypolerowane, a wykwintna porcelana wypucowana. . Wokół drzewa, drzewa, drzewa . Wzgórza i kotlinki, jeziorka leśne i rzeczki, sarenki i bażanty, a pełnię sielskości podkreśla do dziś drewniany kościółek ,w którym spoczywa August Cieszkowski- stamtąd pochodzą inskrypcje łacińskie wyryte na marmurze we Florencji, a przeze mnie „uwiecznione” telefonem komórkowym!
Przed kościółek przyjeżdżają autobusy, wypełnione miłośnikami sztuki sakralnej Pałuk i Puszczyy Zielonka, aby podziwiać mauzoleum Cieszkowskich autorstwa Teofila Lenartowicza, wizerunki świętych wg Guido Reniego, obrazy na płótnie i desce, rzeźby, skomplikowane alegorie… Nie to robi na mnie wrażenie. Nie mogę oderwać uwagi od tylko jednego: od napisu pod malowidłem Matki Bożej z dzieciątkiem:
„Na kościół wierzenicki ten obras sprawiono
za Bartłomieja z Kłecka
kołodziej był, na karczmie mieszkał tu lat kilka
przed śmiercią na te sztukę oddal parę bydłka”.
Umarł 1632. Malowany 1636″
Patrzę na Jezusa, Anioły, adorację Matki Boskiej, niebo i akanty, a widzę biedaka , który dorobek życia, te dwa wołki prowadzi na plebanię. Może niezupełnie biedak, bo miał w obejściu żywinę, wyrabiał koła, strawy i wyszynku nie mógł mieć bliżej… Nie ziemianin, nie duchowny czy bogaty mieszczanin, ale majster Bartek w wierzenickiej chacie zamieszkały został właściwie fundatorem kościoła… Czy pochowano go na Żaliku, bo tak nazywano miejscowy cmentarz ?
Ż a l i k…
Prace archeologiczne prowadzil tu profesor Jozef Kostrzewski.
Wracając do Krasińskiego, po następnej wizycie w dniach 15- 24 października 1843r., a wiec pół roku później, pisze tak:
„Wyjechałem z Wierzenicy tak, jak niegdyś wyjeżdżałem z miejsc, gdzie mi dobrze, błękitno było- tj. ze wstrętem do jazdy dalszej i ze łzami w oczach! Pewno, gdybym tylko mógł, byłbym jeszcze z dzień został!”.
Za rzeką, naprzeciw dworu Cieszkowskiego, znajduje się malownicze wzniesienie terenu o nazwie ” Wzgórze Krasińskiego”, a biegnąca tu droga to „Aleja Filozofów”. Spacerowali tu „falami różnojęzyczni goście” zasłużeni dla nauki, literatury, gospodarki, a także skautingu. Zapał do dyskusji i elokwencja gospodarza dworku rozpalała pasje intelektualne i społecznikowskie wędrowców… Nie można wyobrazić sobie Wierzenicy bez wierzeń , „wierzeniczeń”- jak to nazywał Krasiński – w duchu niemieckiego idealizmu Hegla, polskiego mesjanizmu, ale jest tez Cieszkowski rozważany jako prekursor marksizmu (Benedetto Croce, Leszek Kołakowski). Nie można wyobrazić sobie Wierzenicy bez z w i e r z e ń, rozmów w duchu zażyłości i zrozumienia życiowych trosk – możne to dzięki nim Krasiński tak bardzo cenił sobie „dni dobre, dni błogie” spędzone w majątku wielkopolskiego przyjaciela?
Śladem po kolejnej, chyba czwartej wizycie Krasińskiego u Cieszkowskiego, jest list z października 1843 r. Dojechał on zaledwie do pobliskich Pobiedzisk, a już pisał : „Tęskno mi do Wierzenicy”…
Kazimiera Iłłakowiczówna poświeciła dwa tomiki wierszy temu miejscu, w tym „Pochwałę Wierzenicy” oraz „Pani Wenus z Wierzenicy”. Może znajdę gdzieś te liryczne uniesienia, chociaż zniechęca mnie jakieś przeczucie „programowości” , pisania pod zamówienie,bo Iłłakowiczówna pióro miała dalekie od egzaltacji, a w tym przypadku zapożyczyła się chyba u samego Mickiewicza, zaczynając swoją inwokację od słów :
„Wierzenico, z szlachetności rysów całaś jest warta pędzla i opisu, z płodności gleby, z łąk zielonej krasy, z wysokopiennej twych urody lasów, z bystrości rzek twych, rozległości stawów , całaś jest godna pochwały i sławy”
Trzeba byłoby sprawdzić, czy wydania drukiem ówczesnej poezji Iłły , nie protegowali Cieszkowscy. Albo Róża Raczyńska z Rogalina, dużo czasu spędzająca w Wierzenicy, zwłaszcza po śmierci Augusta Cieszkowskiego, juniora. Nawiasem biorąc, była ona wdową po synu Zygmunta Krasińskiego, Władysławie . Jej synem był Edward Raczyński,. późniejszy Prezydent RP na Uchodźstwie. Jak Iłłakowiczówna ceniła sobie koneksje i pieniądze, wiadomo. Pisząc „Ścieżkę obok drogi”, miała na myśli siebie samą u boku marszałka Piłsudskiego, lub na odwrót. Po II wojnie światowej przeprowadziła się do Poznania, będąc dzięki temu na zawsze obok Wierzenicy, która zwolna chyliła się ku pięknu, jakie dzisiaj tu obowiązuje, zamykając wierzeje do Wierzenicy,.
Przywołuję skojarzenia nazwy tej wsi na wiele sposobów, by wydobyć z niej rozumienie godne autora „Boga i palingenezy” (wydanie polskie 1912) oraz rozpraw filozoficznych, na których wzorował się Romantyzm i Młoda Polska. Postać Henryka z „Nie-boskiej”komedii” to Cieszkowski, „Na drogach duszy” Stanisława Przybyszwskiego to Cieszkowski. Żywotnść Cieszkowskiego odzywa się w literaturze aż po Czesława Miłosza.
Słowniki języka polskiego odnotowują zaledwie pojedyncze wyrazy, mogące mieć znaczeniowy związek z nazwą siedziby autora czterotomowego , nieukończonego dzieła „Ojcze nasz”. Wierzenie, czyli pogląd religijny, oraz „zwierzenie”,” zwierzyć się”, czyli przekazać komuś z ufnością ważne informacje, do czego żartobliwie nawiązał Zygmunt Krasiński, pisząc o „zwierzeniczeniach” jako połączeniu zwierzeń w Wierzenicy.
Ale od początku. W znakomicie napisanej notatce historycznej nt. Ziemi Wierzenickiej Ewy Jarosławy Buczyńskiej i Włodzimierza Buczyńskiego pojawia się legenda o skromnym kmieciu, który ugościł strudzonego gościa. Kmieć zwał się Wierzan, a znakomity gość to książę Bolesław zwany Chrobrym. W podzięce otrzymał ów Wierzan miejsce, później od jego imienia się wywodzące, a więc w językoznawstwie Wierzenica oznaczałaby nazwę pochodzącą od człowieka, tzw. patronimiczną o brzmieniu żeńskim. Rzeczywiście w okresie wczesnofeudalnym mnożyły się takie nazwy z charakterystycznym przyrostkiem -ica. Jest nieopodal Wierzenicy Kobylnica i Lednica. Znana jest w Polsce Brodnica i Nidzica.
Nie daję wiary tej legendzie. Że niby kto miał ją zapisać, który z kronikarzy z czasów Średniowiecza? Jak rozumieć legendę w kontekście sąsiadującej z Wierzenicą wsią o nazwie Wierzonka? Temat tych wyrazów powtarza się i zdaje się narzucać bardziej słowotwórcze podejście do ich budowy i treści.
Jest sierpień , po łacinie Augustus, miesiąc patronujący Augustowi Cieszkowskiemu. Wakacje, dużo wolnego czasu, a ja idę dawną Aleją Filozofów. Malutkie kamyki osypują się przy każdym kroku jak drobinki nie skończonej liczby wyrazów zakończonych przyrostkiem -ica w języku polskim…
Po pierwsze, większość wyrazów zakończonych na -ica jest rodzaju żeńskiego , co bardzo wyrażnie widać w grupie nazw typu ’ samica’, i dalej: 'niedżwiedzica’, 'lwica’, ”słonica , 'kocica’…
Nazwy, odnoszące się do ludzi, to np.’ dziewica’, 'pannica’, czy chronologicznie niedaleka powstaniu podpoznańskiej wsi – 'Bogurodzica.’ Mamy słowo’ zakonnica’, 'męczennica’, 'uczennica’, 'pasierbica’. Występuje też w języku polskim 'powiernica’, 'pomocnica’ czy 'baletnica’…Jest 'anielica,’ ale zarazem przeciwstawna jej znaczeniowo 'diablica’ lub 'złośnica’, 'nałożnica’ , a nawet 'kochanica’….
Wiele z tych wyrazów zostało włączonych do polskiego systemu fleksyjnego za pośrednictwem języka niemieckego, – z pewnościa tak przydarzyło się słowu 'siostrzenica’ i 'bratanica’, pewnie też tak stało się z nazwami związanym z budownictwem jak :’kalenica’, ’ poziomica’ czy 'tarcica’. W kuchniach były używane 'stolnice’ do wyrabiania ciasta. Póżniejszą nazwą należącą do języka technicznego jest 'prądnica ’, 'głowica’ i 'zwrotnica’. A jeszcze część zbroi rycerskiej to’ przyłbica’, po stuleciach zastapiona przez bron o nazwie 'rusznica’. 'Drobnica’ oznacza rzeczy drobne.
'Rocznica’, 'miesięcznica 'i’ wieczernica’ odnoszą się do skojarzeń czasowych, ale chyba jest ich niewiele.
Na przestrzeni dziejów pojawiła się nobliwa’ książnica ’ oraz 'wszechnica’, w sumie składając się na grupę nazw topograficznych; nazw oznaczających miejsce, g d z i e coś się znajdowało, gdzie była’ strażnica’, 'granica’, 'piwnica’, 'winnica’, 'stolica’ i 'ulica’; następnie np.
'kaplica’,’ kamienica’, 'letnica’ (droga we wsi używana latem). W tym zespole nazewniczym znalazłaby się 'mennica’ czytelnie zbudowana 'mównica’ jako miejsce mówienia i mówcy pomocne.
Z końcówką – ica występują też nazwy przedmiotów, w k t ó r y c h się coś znajdowało.’ Papierośnica 'to pojemnik na papierosy, 'popielnica’ – na popioły . 'Mydelnica’, 'donica’ oraz 'kadzielnica,’ a tym bardziej współczesna 'nagrzewnica’ , również pełnią rolę przedmiotów służebnych. 'Włosienicą 'posługiwali się kuszeni, aby oprzeć się słabościom doczesnym. 'Baranica’ służyła okryciu, ochronie przed zimnem.
(Wierzenickie kamyki podpowiadają mi, żeby nie zapomnieć o powiedzeniu „Nie wie lewica, co czyni prawica”).
Rozpowszechnił się przyrostek -ica w medycynie jako nazwa części ciała np. 'żrenica’, 'potylica’,’ macica’, 'okrężnica’, 'odbytnica’…Potocznie mówi się o 'mózgownicy’. W nazwach chorób mamy termin 'dusznica’, 'martwica’, 'pląsawica’. 'Nerwica’!
Witkacy nadał jednemu ze swoich bohaterów nazwisko Wścieklica – Jan Karol Maciej Wścieklica, sztuka z 1922r. T e n 'Wścieklica ’ podobnie jak t e n 'wożnica’ i Mickiewiczowski 'Soplica’, czyli nie wszystkie wyrazy z sufiksem -ica muszą być rodzaju żeńskiego. 'Kozica ’ może oznaczać osobnika zarówno rodzaju żeńskiego jak i męskiego.
Ogromny potencjał zawarł się w zakończeniu rzeczownikowym -ica, wnosząc do polszczyzny określenia materialne, ale i nie wykluczając możliwości tworzenia pojęć abstrakcyjnych.
Jeśli więc , jeśli nie uwzględnimy dziedzictwa kmiecia Wierzena w powstaniu nazwy Wierzenica, ani -jak sugerują autorzy opracowania „850 lat…”- wierzei w znaczeniu dwuskrzydłowych drzwi w zabudowaniach gospodarskich typu stodoła lub obora , gdyż temat wyrazu (’wierzeje’ -’ wierzenica’ ?) jest wg mnie zbyt odległy, to doprawdy niewiele znajdujemy w słownikach współczesnej polszczyzny: Jest jedynie wyraz 'wierzenie’ jako przekonanie religijne. Ale czy „wierzenica” nie mogłaby być nazwą topograficzną i oznaczać miejsca wierzeń? Józef Kostrzewski , prowadzący tu prace archeologiczne na cmentarnym Żaliku, mógłby się z tym zgodzić, bo miejsce swą duchowość zawsze, od pradziejów miało. Potwierdzałaby to sąsiednia wies Wierzonka.’Wierzon’ przywołuje stare : 'ukrzyżowan’, 'pogrzebion’, do dziś wypowiadane w pacierzu , wyznaniu wiary w wersji nicejsko- konstantynopolitańskiej, które rozpoczyna ją słowa „Wierzę w Boga…”. 'Ukrzyżowan”, czyli został ukrzyżowany, 'pogrzebion’- został pogrzebany; imiesłów bierny przymiotnikowy męski zastosowany do interpretacji 'wierzon’ mógłby oznaczać „został wierzony(m)”.Wierny(m)
Otwórzmy jeszcze słownik staropolszczyzny, np. Arcta. Nie bez zdziwienia znajduję tam wyraz „wierzen” w znaczeniu :”wierny”! 'Wierzenica’ może oznaczać miejsce wierzena, czyli wiernego . Miejsce wiernemu służące. Miejsce, g d z i e oraz w k t ó r y m wierzący, wierny mógł znależć otulinę, przytulisko, by wzajem wiarę ochraniać. Tusculum, to przenośnie taka właśnie wiejska samotnia, kultywująca ciszę, odosobnienie, spokojną pracę i rozrywkę,
którą to nazwę Cieszkowski używał zamiennie z Wierzenicą. Kto wie, może nazwa wsi odegrała znaczenie w wyborze miejsca zamieszkania twórcy filozoficznego, ale i modlitewnego „Ojcze nasz”? Wypełniła powierzone jej zadanie, będąc niewątpliwie częścią dorobku życiowego Cieszkowskiego, który kazał zamieścić sobie na grobie słowa, tak wyrażające satysfakcję z przeżytych tu lat:
„BONUM CERTAMEN CERTAVI, CURSUM CONSUMAVI, FIDEM SERVAVI.” II. Tim. IV. .7.
(Dobry bój bojowałem, biegu dokonałem, wiarę zachowałem. :Drugi list św. Pawła do Tymoteusza, rozdz.IV, wiersz . Tłumaczenie Lech Łbik)
Wracam Aleją Filozofów do prawie nie istniejącego już miejsca, w którym żył i umarł August Cieszkowski. Wierzenica jak mgławica., świecący pył, którego nie można dostrzec gołym okiem.
Jeszcze gdzieś w pokrzywach zamajaczą podworskie sanie, za krzaczastymi bzami można zgadywać istnienie zabytkowej chaty podcieniowej zwanej „Betlejemką”- w niej Cieszkowski założył ochronkę, ale już nie można domyśleć się, że budynek po lewo od drogi do Mechowa to wybudowana przez Cieszkowskiego „Akademia”, mająca służyć wyższej szkole rolniczej. Sfilcowany pies dopija z puszek na jezdni piwo…”Święty Boże, co się dzieje na świecie? Jakże uroczo i obrzydliwie razem”, mówiąc słowami Cieszkowskiego . Byłam w Wierzenicy.
25 sierpnia 2011
Stan sprzed 2008 r.Teraz Dwór Cieszkowskich wygląda tak:
EPITAFIA CIESZKOWSKICH:
1. Zebranie przekładów (tekstów insktypcji) – Anna Sucharska
SPIRITUS ENIM SCRUTATUR OMNIA. ETIAM PROFUNDA DEI.
I. COR. II. 10.
„abowiemci duch wszytkich rzeczy się wywiaduje, też i głębokości Bożych.” Biblia Brzeska (1563)
„albowiem duch wszystkiego się bada, i głębokości Bożych.”Biblia Gdańska (1632)
„bo Duch bada wszystko, także głębie Boga.”Nowa Biblia Gdańska (1632)
„Duch bowiem wszystko przenika, nawet głębię samego Boga.” Biblia Poznańska (1974/75)
„gdyż Duch bada wszystko również głębokie sprawy Boga.”Przekład Dosłowny (2002)
„Duch przenika wszystko, nawet głębokości Boga samego.” Biblia Warszawsko-Praska (1997)
„Duch przenika wszystko, nawet głębokości Boga samego.” Biblia Tysiąclecia (1965/84)
„gdyż Duch bada wszystko, nawet głębokości Boże.”Biblia Warszawska (1975)
„Bo Duch bada wszystko, nawet głębokości Bóstwa.”NT w przekł. Kowalskiego (1956)
„bo duch bada wszystko, nawet głębokie sprawy Boże.” Przekład Nowego Świata (1997)
NOS AUTEM NON SUMUS SUBTRACTIONIS FILII IN PERDITIONEM, SED FIDEI IN ACQUISITIONEM ANIMAE.
HEBR. X. 39.
My zaś nie jesteśmy odrzuconymi dziećmi zatracenia, lecz wiary w nagrodę duszy. List do Hebrajczyków, rozdz. X, wiersz 39.
(skąd może być to tłumaczenie?? W żadnym z tych które znalazłam nie ma nic o dzieciach! )
Biblia Brzeska (1563)
„Ale my nie jesteśmy takiemi, abyśmy się skradali na zginienie, ale którzy wierzymy na zbawienie duszę.”
Biblia Gdańska (1632)
„Lecz my nie jesteśmy z tych, którzy się schraniają ku zginieniu, ale z tych, którzy wierzą ku pozyskaniu duszy.”
Nowa Biblia Gdańska (1632)
„Ale my nie jesteśmy z tych, którzy się wycofują ku zgubie – ale jesteśmy z wiary, dla pozyskania życia.”
Biblia Poznańska (1974/75)
„My jednak nie należymy do bojaźliwych, którzy mają zginąć, lecz do wierzących, którzy mają żyć.”
Przekład Dosłowny (2002)
„My jednak nie jesteśmy z tych, którzy się cofają na (własną) zgubę; ale z tych, którzy wierzą — dla zachowania duszy.”
Biblia Warszawsko-Praska (1997)
„Lecz my nie należymy do tych, którzy cofają się tchórzliwie idąc dobrowolnie na wieczną zgubę; jesteśmy ludźmi wiary, zatroskanymi o zbawienie własnej duszy.”
Biblia Tysiąclecia (1965/84)
„My zaś nie należymy do odstępców, którzy idą na zatracenie, ale do wiernych, którzy zbawiają swą duszę.”
Biblia Warszawska (1975)
„Lecz my nie jesteśmy z tych, którzy się cofają i giną, lecz z tych, którzy wierzą i zachowują duszę.”
NT w przekł. Kowalskiego (1956)
„My jednak nie należymy do tych, którzy ustępują tchórzliwie na własną zgubę, ale jesteśmy mężami wiary, którzy swe dusze zbawiają.”
Uwspółcześniona Biblia Gdańska
„My zaś nie jesteśmy z tych, którzy się wycofują ku zatraceniu, ale z tych, którzy wierzą ku zbawieniu duszy.”
Przekład Nowego Świata (1997)
„My zaś nie jesteśmy z tych, którzy się wycofują ku zagładzie, lecz z tych, którzy wierzą ku zachowaniu duszy przy życiu.”
American Standard Version (1901)
” But we are not of them that shrink back unto perdition; but of them that have faith unto the saving of the soul.”
Bible kralická (1613)
„Ale myť nejsme poběhlci k zahynutí, ale věřící k získání duše.”
Revidierte Elberfelder (1993)
„[Wir] aber sind nicht von denen, die zurückweichen zum Verderben, sondern von denen, die glauben zur Gewinnung des Lebens.”
BONUM CERTAMEN CERTAVI, CURSUM CONSUMAVI, FIDEM SERVAVI.
II. TIM. IV. 7.
Luther (1545)
„Ich habe einen guten Kampf gekämpfet; ich habe den Lauf vollendet; ich habe Glauben gehalten.”
Vulgata Clementina (1598)
„Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi.”
Biblia Brzeska (1563)
„Walczyłem onę zacną walkę, bieg wykonałem, zachowałem wiarę.”
Biblia Gdańska (1632)
„Dobrym bój bojował, biegem wykonał, wiaręm zachował;”
Nowa Biblia Gdańska (1632)
„Wywalczyłem szlachetny bój, dokonałem biegu, zachowałem wiarę.”
Biblia Poznańska (1974/75)
„Stoczyłem piękną walkę, bieg ukończyłem, wiary dochowałem.”
Przekład Dosłowny (2002)
„Dobry bój bojowałem, bieg ukończyłem, wiarę — zachowałem;”
Biblia Warszawsko-Praska (1997)
„Stoczyłem piękną walkę, bieg ukończyłem, wiary nie straciłem.”
Biblia Tysiąclecia (1965/84)
„W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem.”
Biblia Warszawska (1975)
„Dobry bój bojowałem, biegu dokonałem, wiarę zachowałem;”
NT w przekł. Kowalskiego (1956)
„Do końca potykałem się należycie, dobiegłem do mety, wiary dochowałem.”
Uwspółcześniona Biblia Gdańska
„Dobrą walkę stoczyłem, bieg ukończyłem, wiarę zachowałem.”
Przekład Nowego Świata (1997)
„Walczyłem w szlachetnej walce, bieg ukończyłem, wiarę zachowałem.”
American Standard Version (1901)
„I have fought the good fight, I have finished the course, I have kept the faith:”
New English Translation (2005)
„I have competed well; I have finished the race; I have kept the faith!”
Bible kralická (1613)
„Boj výborný bojoval jsem, běh jsem dokonal, víru jsem zachoval.”
2. Tłumaczenie z łaciny – Lech Łbik
Inskrypcje z kościoła w Wierzenicy
SPIRITUS ENIM SCRUTATUR OMNIA. ETIAM PROFUNDA DEI.
I. COR. II. 10.
Duch bowiem bada wszystko. Także głębokości Boże. „Pierwszy list św. Pawła do Koryntian”, rozdział II, wiersz 10.
NOS AUTEM NON SUMUS SUBTRACTIONIS FILII IN PERDITIONEM, SED FIDEI IN ACQUISITIONEM ANIMAE.
HEBR. X. 39.
My zaś nie cofamy się na zatracenie, lecz wierzymy w zbawienie duszy. „List do Hebrajczyków”, rozdz. X, wiersz 39.
BONUM CERTAMEN CERTAVI, CURSUM CONSUMAVI, FIDEM SERVAVI.
II. TIM. IV. 7.
Dobry bój bojowałem, biegu dokonałem, wiarę zachowałem. „Drugi list św. Pawła do Tymoteusza”, rozdz. IV, wiersz 7.
NEGLIGENTIA MIHI VIDETUR [,] SI POSTQUAM CONFIRMATI SUMUS IN FIDE [,] NON STUDEMUS QUOD CREDIMUS INTELLIGERE.
ANSELMUS. CUR DEUS HOMO I.2.
Nieważne wydaje mi się, jeśli tylko utwierdzeni jesteśmy w wierze, aby usilnie starać się zrozumieć, w co wierzymy. Św. Anzelm z Canterbury (1033–1109), fragment jego głośnego traktatu teologicznego „Cur Deus homo” (Dlaczego Bóg człowiekiem).
3. Translatia licentia poetica… – Grzegorz Kaczmarek
SPIRITUS ENIM SCRUTATUR OMNIA.
ETIAM PROFUNDA DEI
Szukaj w duchu wszystkich rzeczy.
Nawet głębokości Boga
NOS AUTEM NON SUMUS SUBTRACTIONIS FILII IN
PERDITIONEM, SED FIDEI IN ACQUISITIONEM ANIMAE
Ale nie jesteśmy dziećmi wycofania i zatracenia,
ale wiary w zbawienie duszy
BONUM CERTAMEN CERTAVI, CURSUM CONSUMMAVI, FIDEM SERVAVI
Dobrze walczyłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem
negligentia mihi uidetur, si, postquam confirmati sumus in fide, non studemus quod credimus intelligere. …
Jeśli wierzysz, nie staraj się zrozumieć w co wierzysz…
Dziękujemy Autorce, Pani Annie Sucharskiej, za interesujące impresje z Wierzenicy