N <\/span><\/big><\/big>ajwybitniejszyprzedstawiciel polskiej \u201efilozofii narodowej\u201d, ekonomista, historyk, dzia\u0142acz spo\u0142eczny
\ni polityczny. Urodzi\u0142 si\u0119 12IX 1814 w dworze rodzinnym w Suchej na Podlasiu. Uczy\u0142 si\u0119 w gimnazjumw Warszawie, potem Krakowie. Studiowa\u0142 w Krakowie (UJ), Berlinie, Heidelbergu. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142
\nw powstaniu listopadowym. Serdecznyprzyjaciel Zygmunta Krasi\u0144skiego. Utrzymywa\u0142 \u017cywe kontakty intelektualne z czo\u0142owymi przedstawicielami polskich
\ni europejskichelit: A. Mickiewiczem, W. Cousinem, P. Ballanche\u2019m, P.Leroux, K. L. Micheletem i wieloma innymi. Autor kilku wa\u017cnych prac filozoficznych
\ni spo\u0142eczno-ekonomicznych, wielu inicjatyw spo\u0142ecznych,naukowych i kulturotw\u00f3rczych. Najdonio\u015blejsz\u0105 ksi\u0105\u017cka C. jestProlegomena, wprowadzaj\u0105ca do \u201em\u0105dro\u015bci dziej\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Jej tez\u0105 przewodni\u0105 jest my\u015bl: czas \u201eumi\u0142owania m\u0105dro\u015bcidziej\u00f3w\u201d (filozofii historii) si\u0119 zako\u0144czy\u0142 wraz zHeglem, mi\u0142o\u015b\u0107 jest bezinteresowna, m\u0105dro\u015b\u0107 ma zbawienne skutkipraktyczne. T\u0119 zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnice musi pokaza\u0107 nowafilozofia \u2013 \u201efilozofia czynu\u201d. Sam Cieszkowski za swe dzie\u0142o \u017cycia uwa\u017ca\u0142 niedoko\u0144czone -mesjanistyczne
\niteologiczne czterotomowe dzie\u0142o: Ojcze nasz. G\u0142osi w nim, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107b\u0119dzie spe\u0142nieniem Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego na Ziemi,kt\u00f3rego kszta\u0142t w postaci ezoterycznej ujawni\u0142 sam Chrystus w \u201eModlitwie Pa\u0144skiej\u201d.<\/p>\n

W tworzeniu przysz\u0142ej \u201espe\u0142ni lud\u00f3w\u201dszczeg\u00f3lna rola przypadnie Polakom\u2026W 1843 r. C. osiad\u0142 w maj\u0105tku w Wierzenicy pod Poznaniem, tego\u017c roku z K. L. Micheletem
\nw Berlinie za\u0142o\u017cy\u0142 Towarzystwo Filozoficzne.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142zak\u0142ada\u0142 w 1848 r. Lig\u0119 Polsk\u0105. Pose\u0142 do parlamentupruskiego (zabiega\u0142 w nim m.in. o powo\u0142anie uniwersytetu w Poznaniu). W1857 za\u0142o\u017cy\u0142 Pozna\u0144skie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk, a w 1870 w\u017babikowie k. Poznania ufundowa\u0142 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Rolnicz\u0105. W 1874 zosta\u0142cz\u0142onkiem Akademii Umiej\u0119tno\u015bci. Umar\u0142 w Poznaniu 12 III 1894 r. Patronnaszej ulicy w Bydgoszczy od 1920 r. (Na podstawie tekst\u00f3w Marka Jakubowskiego oprac. G.K)<\/p>\n

P <\/span><\/big><\/big>rzezpryzmat czynu, Cieszkowski, zainspirowanyheglowska dialektyk\u0105 dziej\u00f3w ludzko\u015bci, ustosunkowa\u0142 si\u0119 doprzesz\u0142o\u015bci i dziej\u00f3w nowo\u017cytnych, by doj\u015b\u0107 do w\u0142asnej wizjiprzysz\u0142o\u015bci \u015bwiata. Dziedzictwo epok minionyh to uczuciowo\u015b\u0107,tera\u017aniejszo\u015b\u0107 wprowadzi\u0142a dorobek w postaci my\u015bli. Z syntezy uczucia irozumu wy\u0142ania si\u0119 przez obraz przysz\u0142o\u015bci. Przysz\u0142o\u015b\u0107 dokonujesi\u0119 w czynie, w aktywnym kszta\u0142towaniurzeczywisto\u015bci.\u00d3w aktywistyczny \u015bwiatopogl\u0105d, b\u0119d\u0105cy udoskonaleniemheglowskiejwizji historii, zyska\u0142 rozg\u0142os i wp\u0142yw na idealizm niemiecki, a tak\u017cena heglist\u00f3w w Rosji. Polska kanwa to czyn rozumiany jakodzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatowa, filantropijna, reformowanie ustroju spo\u0142ecznego.Czynu, czynu, czynu! wo\u0142ali wsp\u00f3\u0142nym g\u0142osem Mickiewicz,Krasi\u0144ski,Norwid…Pod\u0105\u017caj\u0105c za Cieszkowskim, lub r\u00f3wnolegle z nim, w\u201ePrelekcjach Paryskich\u201d pisze Mickiewicz dosadnie:\u201ePrawdziwa poezja nawet u Grek\u00f3w oznacza\u0142a czyn\u201d2.. Prawdziw\u0105 filozofi\u0119 chcia\u0142 uprawia\u0107 Cieszkowski.<\/p>\n

W <\/span><\/big><\/big>obszernej rozprawie z 1842 r. \u201e Gott undPalingenesie. Kritischer Teil\u201d ( B\u00f3g i palingeneza. Cz\u0119\u015b\u0107 pierwszakrytyczna, I wydanie polskie 1912 ) Cieszkowski o\u015bmiela si\u0119 podwa\u017cy\u0107tak\u017ce pogl\u0105dy swego berli\u0144skiego nauczyciela, profesora K.L. Micheleta.Cieszkowski zna\u0142 jego wyk\u0142ady i publikacje, w kt\u00f3rychMicheletwi\u0105za\u0142 trwanie jednostki z poznaniem intelektualnym. W rezultacie -upraszczaj\u0105c \u2013 jednostka jest pojmowana jako uczestnik rozwoju wiedzy.Pozbawiona przez niemiecki idealizm atrybut\u00f3w bogactwaosobowo\u015b\u0107i, mozaiki emocji, wolno\u015bci, aktywno\u015bci znajduje piewc\u0119autonomii i uczuciowo\u015bci w polskim my\u015blicielu. Dusza to \u201ebytusiebie\u201d3 .Przetrwa\u0142o to sformu\u0142owanie do czas\u00f3wM\u0142odejPolski; podziwia\u0142 je autor \u201eNa drogach duszy\u201d,Stanis\u0142awPrzybyszewski. U obydw\u00f3ch zreszt\u0105 nie ma sprzeczno\u015bci, kiedyrozpatruj\u0105 jednostk\u0119 jako istot\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i ponadspo\u0142eczn\u0105 zarazem,samodzielnie decyduj\u0105c\u0105 o swym dzia\u0142aniu i wyra\u017caj\u0105c\u0105 siebie w czynach,kt\u00f3re nosz\u0105 rys niepowtarzalnej indywidualno\u015bci.Nie\u015bmiertelno\u015b\u0107jednostki to nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 jej czyn\u00f3w.<\/p>\n

C <\/span><\/big><\/big>echuj\u0105ce heglizm widzenie Boga jako absolutu,Cieszkowski zast\u0119powa\u0142 przekonaniem o Bogu osobowym. Wprowadzi\u0142 onczynniki narodowe i spo\u0142eczne g\u0142osz\u0105c, \u017ce narz\u0119dziem boskiego dzia\u0142aniajest S\u0142owia\u0144szczyzna, Polska zw\u0142aszcza. Programem szeroko rozumianejfilozofii (bo i w poezji, i w dziennikarstwie) uczyni\u0142 kierowanieprzysz\u0142ymi losami narodu. Pogl\u0105dy Cieszkowskiego w\u0142\u0105czy\u0142ysi\u0119 do nurtu mesjanistycznego tak p\u0142omiennie reprezentowanego wromantycznej literaturze. By\u0142 zreszt\u0105 osobistym przyjacielem ZygmuntaKrasi\u0144skiego; w postaci Henryka z \u201eNie-boskiej komedii\u201dodnajdujemy manifestacj\u0119 pogl\u0105d\u00f3w Cieszkowskiego. Sam wyrazi\u0142 jeobszernie, bowiem w wielotomowym, nie uko\u0144czonym dziele pt.\u201eOjcze Nasz\u201d, kt\u00f3rego druk zapocz\u0105tkowanowo 1848r. w Poznaniu. Czes\u0142aw Mi\u0142osz nazwa\u0142 je medytacj\u0105 nad Modlitw\u0105 Pa\u0144sk\u01054 .<\/p>\n

U <\/span><\/big><\/big> Cieszkowskiego, bardziej ni\u017c u innych jemuwsp\u00f3\u0142czesnych, si\u0142y duchowe zyskuj\u0105 przewag\u0119 nad cielesnymi.Intuicja nad rozumem. Co wi\u0119cej: \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy uczyni\u0142irracjonalne czynniki. Koncentruj\u0105c si\u0119 na roli objawienia, wraz zinnymi polskimi filozofami epoki mi\u0119dzy dwoma powstaniami, Cieszkowskirozwija\u0142 pogl\u0105dy spirytualistyczne, dla kt\u00f3rych pod\u0142o\u017cem w\u0142a\u015bniejest rola objawienia, uczucie i wola czynu, a kiedy powt\u00f3rzy\u0142 za Heglem, \u017ce w rozwoju ludzko\u015bci s\u0105 trzy epoki, to najwa\u017cniejsz\u0105 z nich nazwa\u0142 epok\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\n

A <\/span><\/big><\/big>ugust Cieszkowski \u2013 filozof nie zamkn\u0105\u0142 si\u0119jednak w murach uniwersyteckich jak \u201eflegmatyczny\u201d,\u201eob\u0142\u0119dnie teoretyczny\u201d Hegel5. Z podziwu godn\u0105 dynamik\u0105porusza\u0142 si\u0119 po o\u015brodkach intelektualnych Europy, miejscachpopowsta\u0144czego uchod\u017actwa gdzie bra\u0142 udzia\u0142 jako prelegent na\u015bwiatowych kongresach naukowych, ekonomicznych i politycznych.Listy przyjaci\u00f3\u0142 dochodz\u0105 do niego z ogromnym op\u00f3\u017anieniem\u2013 jak czytamy u Trentowskiego. Nadawca bowiem jest w Niemczech(Berlin, Monachium, Freiburg), ale zaraz jest Francja, Pary\u017c zw\u0142aszcza, kiedy indziej Genewa i Lozanna, W\u0142ochy, Anglia…<\/p>\n

\u201e D <\/span><\/big><\/big>ziennik Pozna\u0144ski\u201d z dnia 31 marca1861r. donosi, \u017ce na zebraniu ekonomicznym w Londynie Cieszkowskizosta\u0142 wybrany pos\u0142em na sejm, ale ju\u017c \u201ebawi\u201d w Warszawie ima obj\u0105\u0107 zarz\u0105d spraw wewn\u0119trznych po jenerale Muchanowie. Pawe\u0142Muchanow by\u0142 kuratorem Okr\u0119gu Naukowego Warszawskiego oraz dyrektorem Komisji Spraw Wewn\u0119trznych i Duchowych w Kr\u00f3lestwie Polskim.
\n(Po manifestacjach warszawskich zbieg\u0142 poprzez Niemcy do Petersburga)<\/p>\n

W <\/span><\/big><\/big>iele trudu w\u0142o\u017cy\u0142 Cieszkowski w popularyzowaniewiedzy.Oddanynauce i ludziom, recenzowa\u0142 na ich pro\u015bb\u0119 teksty filozoficzne, literackie,prasowe, m.in. by\u0142 recenzentem rozprawy Karola Libelta ( \u201eProlegomena zur Historiosophie\u201d).<\/p>\n

N <\/span><\/big><\/big>ie ustawa\u0142 w poszukiwaniu wydawc\u00f3w rozprawwielu autor\u00f3w. Udziela\u0142 im wsparcia materialnego osobi\u015bcielub poszukiwa\u0142 \u017cr\u00f3de\u0142 dochodu poprzez zamo\u017cnychprotektor\u00f3w. Wyjednywa\u0142 koneksje (Kraszewski) i posady wredakcjach gazet (Pary\u017c). \u201e\u017byczliwe serce, jasna g\u0142owa\u201d- m\u00f3wili mi\u0119dzy sob\u0105 przyjaciele6 .<\/p>\n

W <\/span><\/big><\/big>ed\u0142ug projektu Cieszkowskiego zawi\u0105zuje si\u0119 dnia 25czerwca 1848r., w Berlinie, stowarzyszenie \u201eLiga Polska\u201d. Cele uj\u0119to wpi\u0119ciu punktach, kt\u00f3re przy okazji wymownie kre\u015bl\u0105 t\u0142opolityczne i spo\u0142eczne czas\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142 i tworzy\u0142August Cieszkowski. Punkt pierwszy: obrona praw i swob\u00f3dnarodowych Polak\u00f3w; drugi – to rozwijanie o\u015bwiaty narodowejprzez krzewienie ksi\u0105\u017cki i szko\u0142y; nast\u0119pnie: umacnianie wi\u0119zi mi\u0119dzyPolakami poprzez stowarzyszenia i pisma. Kolejnym, czwartm zamierzeniemby\u0142o wspieranie braterstwa w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w i wzajemny wp\u0142ywmoralny. Ostatni postulat to polepszenie bytu materialnego na drodze wzajemnej pomocy przez wszelkiego rodzaju organiczne instytucje.<\/p>\n

J <\/span><\/big><\/big>est 1861 r. umiera \u017cona, ojciec, choruje W\u0142adys\u0142aw,jeden z dw\u00f3ch syn\u00f3w Cieszkowskiego. Z biegiem lat do nieszcz\u0119\u015b\u0107osobistych do\u0142\u0105czaj\u0105 niespodziewanie materialne. Wspom\u00f3g\u0142 powstanie styczniowe? – domy\u015bla si\u0119 Bronis\u0142aw Trentowski .<\/p>\n

\u201e K <\/span><\/big><\/big>l\u0119ski odroczy\u0142y wszelkie w\u0142asneprzedsi\u0119wzi\u0119cia…\u201d. Oczywi\u015bcie ju\u017c wcze\u015bniej niebrakowa\u0142o Cieszkowskiemu powod\u00f3w do trosk. W Pary\u017cu:\u201epowszechnie ur\u0105gali si\u0119 tam nasi z filozofii.\u201d..WPolsce: Cieszkowski na li\u015bcie zdrajc\u00f3w j\u0119zyka polskiego(\u201eTygodnik Literacki\u201d z 1839r., nr 4). Podupada na zdrowiu.Jeszcze uzupe\u0142nia przepowiednie w \u201eOjcze Nasz\u201d, ju\u017c tosi\u0105dzie do zdj\u0119cia z synami. Z tej wsp\u00f3lnej fotografii z 1867r.\u201ewygl\u0105da nieomylnie b\u00f3l i zn\u0119kanie […] Obaj ch\u0142opczykiwygl\u0105daj\u0105 nieco pos\u0119pnie, jakby dusz\u0105 przeczuwali i dzielili cierpienie ojcowskie.\u201d10.
\nEuropejsk\u0105 tras\u0119 dzia\u0142alno\u015bci naukowej i politycznej zast\u0119puj\u0105 podr\u00f3\u017ce do leczniczego Spa.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

N ajwybitniejszyprzedstawiciel polskiej \u201efilozofii narodowej\u201d, ekonomista, historyk, dzia\u0142acz spo\u0142eczny i polityczny. Urodzi\u0142 si\u0119 12IX 1814 w dworze rodzinnym w Suchej na Podlasiu. Uczy\u0142 si\u0119 w gimnazjumw Warszawie, potem Krakowie. Studiowa\u0142 w Krakowie (UJ), Berlinie, Heidelbergu. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w powstaniu listopadowym. Serdecznyprzyjaciel Zygmunta Krasi\u0144skiego. Utrzymywa\u0142 \u017cywe kontakty intelektualne z czo\u0142owymi przedstawicielami polskich i europejskichelit: A. Mickiewiczem, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/10"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/10\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11,"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/10\/revisions\/11"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cieszkowskiego.bydgoszcz.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}